Cumartesi, Ekim 24, 2020
Ana Sayfa TEKNİK Perçin Nedir ?

Perçin Nedir ?

Perçin en temel anlatım ile 2 ya da daha fazla parçayı birbirine bağlamak için kullanılan bir bağlantı elemanı olarak tanımlayabiliriz. Perçin, sökülemez bağlantılar yapar. Yani perçin kullanılan bağlantıların cıvata, saplama ve somun ile yapılan bağlantılardan farkı budur. Cıvata ve somun ile yapılan bağlantılar sonradan sökülebilirler. Özellikle çekme ve kesme gerilmelerine karşı dayanıklıdırlar.

Hassas Perçin Delikleri Açma

– Matkap çapı, perçin çapından inç cinsinden max. 0,002” – 0,004” kadar büyük olmalı.

– Perçin çapı 10 mm’den küçükse 0,5 mm, 10 ve daha büyük çaplar için 1 mm büyük matkap

seçimi yapılır

– Delme Merkezi: 6 mm (1/4”)ye kadar olan matkap uçlarında yer işaretlenerek delme yapılır. 6

mm’den daha büyük matkap uçlarında ise klavuz çizgisi çizilmeli ve daha ince bir uçla klavuz deliği delinmeli.

Havalı Matkaplar

– Tüm havalı matkaplar basınç ile çalıştığından yağlanmaya ihtiyaç duyarlar.

– Düz matkaplar: 0 – 5 mm / 0 – 13/64 inç

– Açılı matkaplar: 0 – 4.8 / 0 – 3/16 inç

– Kabzalı matkaplar: 0 – 8 mm / 0 – 5/16 inç

Bükümlü Matkap Uçları

– Kesme açısı: 59o

– Emniyet açısı: 12o

– Web açısı: 130o

– En yaygınlar: Karbon Çelik, Yüksek Hızlı Çelik, Kobalt Çelik

Uçak Perçin Tipleri

1. Dolu Gövde Perçinler

2. Kör Perçinler

3. Özel Uçak Perçinleri

4. Isıl İşlemli Perçinler

Perçin Başları:

1. Universal başlı perçinler

2. Yuvarlak başlı perçinler

3. Mercimek başlı perçinler

4. Havşa başlı perçinler

5. Düz başlı perçinler

Universal Başlı Perçinler

– Genellikle hava ile temas etmeyen yerlerde kullanılır. (Kabiniçi gibi)

– Baş kısmı metalin üzerinde kalır.

– Kesme ve basma kuvvetlerine karşı dayanımı yüksektir.

– Kodları -> MS20470 – AN470

Havşa Başlı Perçinler

– Aerodinamik düzgünlük istenen yerlerde tercih edilir. (Uçak yüzeyi gibi)

– Baş kısmı metalin içinde kalır.

– Kodları -> MS20426 – AN426

Dolu Gövde Perçin Alaşımları

1. A Perçin: 1100

Genellikle büyük kuvvet gerektirmeyen, yapısal olmayan alanlarda kullanılır.

Yumuşak – dayanımı yüksek.

2. B Perçin: 5056

Korozyona karşı dayanıklıdır.

Elemanları birleştirmede kullanılır.

Alüminyum-magnezyum alaşımı.

3. D Perçin: 2017

Ice-Box Perçini

Alüminyum-Bakır alaşımı

4. AD Perçini: 2117

Korozyona ve çatlaklara karşı dayanıklı.

Kanat kaplamaları ve yakıt tankları gibi sızdırma istenmeyen yerlerde kullanılır.

Alüminyum-Bakır alaşım.

5. DD Perçini: 2024

Ice-Box Perçini – Montaj Perçini

Diğer alaşımlara göre çok serttir, ısıtılıp yumuşatılmadan kullanılamaz.

Yüksek dayanıklı ve korozyon çatlağına üstün dirençlidir.

Alüminyum-Bakır alaşım

6. E Perçini: 7050

Jet uçaklarında kanat ve kuyruk yüzeylerinde kullanılır.

Korozyon çatlağına karşı dayanıklıdır.

Alüminyum-Magnezyum-Çinko alaşımı

Isıl İşlem Perçinleri

– 2117 (D) – 2024 (DD) perçinleri

– Fazla kuvvet ve dayanım gerektiren ana yapılarda kullanılır.

– Normal ısı koşullarında takılamaz, ısıtılıp yumuşatılmalı.

– Isıl işleme tabii tutulur, daha sonra dondurucularda (Ice-Box) bekletilir.

– Bu işlem perçini max. doğal sertliğine getirir.

– T3 – T31 – T4 olarak da ifade edilir.

– İşlem uygulandıktan sonra 20-30 dakika içinde perçin kullanılmalı, 30 gün ice-box’ta

saklanabilir.

Kör Perçinler

1. Cherrylock Perçinler

– Sarsıntı olan yerlerde iş gücünü kaybeder.

– İki parçadan oluşur:

Perçin gövdesi

Gövde içinde çektirme çubuğu

2. Cherrymax Perçinler

– Güvenilir ve yüksek dayanımlıdır yapısal elemanların birleştirilmesinde kullanılır.

– Beş kısımdan oluşur:

Kırılma noktasına sahip çektirme çubuğu

Bir adet rondela

Kilitleme kovanı

Bir perçin kılıfı

Şişkin kör bir baş

3. Pop Perçinler

– Geçici bağlayıcılardır.

– Alüminyum-Çelik-Bakır alaşımı

– 1/8”, 5/32”, 3/16” gibi değişik çaplarda bulunur.

– İki adet baş çeşidi vardır: düz ve dolgu baş.

– Bir perçin ve bir çektirme çubuğu içerir.

Özel Uçak Perçinleri

1. Hi-Lock Bağlayıcılar

– Yüksek emniyetli

– İki parçadan oluşur:

Gövde (Çelik) standart AN cıvata gibi güçlüdür.

Collar (Yüzük) 2017 T4 alüminyum alaşımdan yapılmıştır.

– Havşa ve düz başlı olmak üzere iki çeşittir.

– Çapları: 1/32” – Boyları: 1/16”

2. LockBolt Bağlayıcılar

– Yüksek dayanım istenen önemli yapısal alanlarda (Kanat bağlantıları, iniş takımı bağlantıları,

gövde ana eleman bağlantıları, yakıt tankı bağlantıları gibi) kullanılır.

– Pull Tipi Lockbolt: 1. ve 2. dereceden ana yapı elemanlarında kullanılır.

Monte etmek için özel aletler kullanılır.

İmalatçı firmanın onayı olmadan kullanılamaz.

– Blind Tipi Lockbolt: Arka yüzeylerine ulaşılamayan parçaların birleştirilmesinde ve klasik

perçin ve bağlayıcıların kullanılamadığı yerlerde kullanılır.

– Stump Tipi Lockbolt: Pull tipi lockboltların kullanılamadığı yerlerde kullanılır.

Darbeli perçin tabancasıyla kullanılır.

Alaşımlarına göre renklendirilmiştir.

Perçinleme Aletleri

Havalı Perçin Tabancası Seti

– Havalı dövme perçin tabancası

– Havalı çektirme perçin tabancası

– Ayarlı havşa matkabı

– Dayama demirleri

Havalı Perçin Tabancası Setinin Kullanılması

– Perçin tabancasına takılı perçin başlığı, perçinin hazır başına bir kişi tarafından dik tutulurken

ikinci bir kişi de perçin gövdesini uygun bir dayama demiri ile destekler.

– Perçin tabancası ve perçin dayama demiri, perçin gövdesine 90º dik tutulmalıdır. Aksi halde,

perçin başı ve metal yüzeyi zedelenir, perçinleme hatası oluşur.

– Perçin başlıklarının farklı tür ve ölçüde olanları vardır. Perçin başlığı perçin tabancasının

ucuna yerleştirilir. Bu şekilde başlık, perçinleme işlemi için perçinin orijinal başına karşı

yerleştirilerek kullanılır.

– Perçin başlıklarının perçin başına temas eden yüzeyleri pürüzsüz ve parlak olmalıdır. Aksi

halde perçin başını zedeler.

– Emniyetlime yayı, perçin başlığını havalı perçin tabancasına tespit eder ve perçinleme

sırasında perçin başının fırlamasını engeller.

Havalı Perçin Tabancası İle Çalışırken Dikkat Edilecekler:

– Tabanca kullanılmadığı zamanlarda hava bağlantısını kesiniz.

– Perçin başlığı takıp çıkarırken hava bağlantısını kesiniz.

– Parmaklarınızı kesici ve vurucu darbeli aletlerden uzak tutunuz.

– Çalışma sırasında kulaklık kullanınız.

– Her gün kullanmadan önce hava girişine üç damla yağ damlatınız.

Ayarlı Havşa Matkabı

– Havşa başlı perçinler için havşa yuvası açmakta kullanılır.

– Havşa açısı 100o

’dir.

– Havşa başlı perçinlerde perçin başı yüzeyde fazlalık yapıyorsa aerodinamik düzgünlüğü bozar,

bu fazlalıklar tıraşlama makinesi (microshaving) ile tıraşlanır

Havalı Çektirme Perçin Tabancası

– Uygun çekme işlemi yapıldıktan sonra çekme pimini kopararak birleştirme işlemini

gerçekleştirir.

– Arka tarafına erişilemeyen kapalı bölgelerin onarımında ve dolu gövdeli perçinlerin

yapılamadığı yerlerde kullanılır.

Perçin Ölçü Cetveli (Grip Meter)

– Perçin “L” boyunu ölçmek için kullanılır.

– “L” boyu: Düz başlı ve universal başlı gibi çıkıntılı başlı perçinlerde perçin başına kadar olan

mesafe, Havşa başlı perçinlerde ise perçin başının dahil olduğu toplam uzunluktur.

– Ayrıca hatalı söküm yapıldığında, yeniden perçinleme işlemi için hava aracı üzeri,nde eski

delik boyunu hesaplamak için kullanılır.

Perçin Kesme Makası

– Perçinleri “L” boyuna göre istenilen uzunlukta kesmeye yarar.

– Makas başında perçin çaplarına uygun delikler bulunur.

– Kesicinin başındaki deliklere perçin gövdesi takılır. Perçin başının altına uygun sayıda ara

parçası konulur ve kilitlenir. Daha sonra perçinleri istenilen uzunlukta kesmek için makas

sapları yay yardımı ile sıkıştırılır.

Delik Merkezleyici (Hole Finder)

– Tamirat yapılacak bölgede, yama parçasının deliklerinin ana yüzey delikleri ile aynı hizada

delinmesini sağlar.

Talaş Temizleyici (Chip Chaser)

– Perçinleme işlemi sonrası 2 yüzey arasında kalan talaşları almak için kullanılır.

Clekolar

– Parçaları aynı eksende, kaymadan delme işlemi yapabilmek için sabit olarak tutulmasını sağlar.

Perçin Hesapları

– Perçin çapı birleştirilecek malzeme kalınlığı toplamının üç katından az olmamalıdır.

– Seçilen perçin çapı küçük olursa bağlantı zayıf olur, yapıya yük bindiğinde kesilir ve kopar.

Eğer perçin çapı büyük seçilirse, perçin tabancası darbesi perçinlenen malzemeyi genişletir ve

parça hasarlanır.

– L = T1 + T2 + 1,5 D

– L = Perçin boyu

T1 = Birleştirilecek parçanın birincisinin kalınlığı

T2 = Birleştirilecek parçanın ikincisinin kalınlığı

D = Perçin çapı

Kenar Uzaklığı (Edge Distance)

– Bir perçinin merkezinden metalin kenarına olan uzaklığıdır.

– Min. kenar uzaklığı 2D, max. 4D’dir.

– Tercihen en ideal kenar mesafesi uzaklığı E.D= 2,5D olmalıdır

Perçin Aralığı

– Perçin aralığı aynı sıra üzerindeki perçinlerin merkezleri arasındaki ölçüdür.

– Min. perçin aralığı 3D, max. 12 D’dir, tavsiye edilen ölçü değeri perçin çapının 6 ila 8 katı

arasındadır.

Dizi Aralığı

– Paralel perçin dizileri arasındaki uzaklıktır. Dizi aralığı genellikle perçin aralığının %75-%100’ü

Kadardır

Perçin Açıkları (Clearance)

– Perçin çapı ile açılacak delik arasında en az 0,002 ila 0,004 inçh tavsiye edilen 0,003 inch delik

daha büyük olmalıdır.

– Perçin çapı 10 mm’den küçükse 9+0,5 mm = 9,5 olarak matkap seçimi yapılır ve perçin deliği

oluşturulur. 10 mm ve daha büyük çaplar için 1 mm ilave edilir

Perçin Deliklerinin Oluşturulması

– Deliklerde eksenel kaçıklığı önlemek için parçalar çok iyi sabitlenmeli veya mümkünse üst

üste konularak birlikte delinmeli.

– Perçin çapına uygun matkap ucu seçilmeli. Delik eksenlerinde kaçıklık olursa delikler

büyütülmeli veya raybalanmalı.

– Çok sayıda perçinleme yapılacak ise zımbalama ile delme yapılır. Zımba ile delinmesi mümkün

olan parçalarda delme sırasında parça yüzeyleri ve delik kenarlarında pürüzler meydana

gelebilir. Bu pürüzler sızdırmazlık istenen birleştirme türlerinde istenmeyen bir durumdur.

Zımbalar ile delinen parçalarda oluşan iç gerilmeler parçaların tavlanması suretiyle giderilir.

– Deliklerin perçin başlarının olduğu tarafa hafif havşa açılmalıdır. Buradaki havşa işlemi, havşa

başlı perçin için açılan havşa ile karıştırılmamalıdır. Havşa başlı perçin için açılacak havşa,

perçin başına ölçüsüne göre açılır.

- Advertisement -

DİĞER HABERLER

Azerbaycan ‘İti Kovan’ Seri Üretimine Geçti

Azerbaycan yeni tip insansız hava araçlarının (İHA) seri üretimine başladı.Azerbaycan Savunma Sanayi...

Öğrenciler Okul Bahçesindeki Uçakta Eğitim Alacak

Aksu Uçak Bakım Teknolojileri Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin bahçesindeki "Boeing 737-400 Classic" tipi eski yolcu uçağına simülatör eklendi.

ABD’li analistler ; “Avrupa Ülkeleri Hava Savaş Filolarını F-35 ile Desteklemeli”

ABD Avrupa Komutanlığı tarafından hazırlanan yeni bir rapora göre , KOLOGNE, Almanya - Beşinci nesil F-35 savaş jetine sahip olmayan Avrupa NATO ülkeleri , filolarını gelecekteki...

Ayjet Düşen Uçakla İlgili Açıklama Yaptı

Hezarfen Havaalanı'ndan kalkış yaptıktan sonra Büyükçekmece'de bir araziye düşen eğitim uçağıyla ilgili Ayjet Uçuş Okulu tarafından açıklama yapıldı.Ayjet...